Czerwony kleszcz – co to za gatunek?
Określenie „czerwony kleszcz” najczęściej odnosi się do kleszcza pospolitego, czyli Ixodes ricinus. Samice tego gatunku mogą mieć charakterystyczną czerwono-brązową lub pomarańczowo-brązową część odwłoka, która wyraźnie kontrastuje z ciemną tarczką i odnóżami.
Dlaczego niektóre kleszcze wyglądają na czerwone?
Kolor kleszcza zależy od gatunku, stadium rozwojowego, płci oraz stopnia wypełnienia odwłoka. U samic kleszcza pospolitego część ciała znajdująca się za ciemną tarczką może mieć wyraźny czerwono-brązowy lub pomarańczowy odcień.
To właśnie takie osobniki są często określane potocznie jako „czerwone kleszcze”. Nie oznacza to jednak istnienia osobnego gatunku o takiej nazwie.
Jak wygląda kleszcz pospolity?
Ixodes ricinus ma owalne, lekko spłaszczone ciało oraz cztery pary odnóży w stadium nimfy i osobnika dorosłego. Ubarwienie jest zróżnicowane. Dorosła samica ma zwykle ciemną tarczkę w przedniej części ciała oraz jaśniejszy, czerwono-brązowy odwłok.
Samce są zazwyczaj ciemniejsze, ponieważ ich tarczka pokrywa większą część grzbietu. Larwy i nimfy są znacznie mniejsze i ich barwa może wydawać się bardziej jednolita.
Jak duży jest czerwony kleszcz?
Wielkość kleszcza pospolitego zależy przede wszystkim od stadium rozwojowego i płci. Dorosłe samce mają zwykle około 2,4–2,8 mm długości, nimfy około 1,3–1,5 mm, natomiast samice przed rozpoczęciem żerowania mogą osiągać około 4 mm.
Podczas żerowania odwłok samicy może znacznie zwiększyć swoją objętość. Wtedy zmienia się również jej wygląd – ciało staje się bardziej zaokrąglone i wyraźnie większe.
Gdzie występuje czerwony kleszcz?
Kleszcz pospolity jest szeroko rozpowszechniony w Europie. Występuje również w części Afryki Północnej, na Bliskim Wschodzie oraz na obszarach europejskiej części Rosji.
Zasięg jego występowania zależy między innymi od warunków klimatycznych, temperatury, wilgotności oraz dostępności odpowiednich żywicieli.
Lasy
Ixodes ricinus występuje często w lasach liściastych i mieszanych oraz na ich obrzeżach.
Łąki i zarośla
Można spotkać go również na łąkach, polach, w wysokich trawach i wśród gęstej roślinności.
Tereny wilgotne
Kleszcz pospolity preferuje siedliska zapewniające odpowiednią wilgotność i ochronę przed wysychaniem.
Cykl życiowy Ixodes ricinus
Cykl rozwojowy kleszcza pospolitego trwa zazwyczaj kilka lat. Obejmuje kolejne stadia: jajo, larwę, nimfę oraz dorosłego osobnika. Na kolejnych etapach kleszcz korzysta z różnych żywicieli.
Jajo
Samica składa dużą liczbę jaj, z których po odpowiednim czasie wykluwają się larwy.
Larwa
Larwa jest bardzo mała i ma trzy pary odnóży, czyli łącznie sześć nóg.
Nimfa
Nimfa ma już cztery pary odnóży. Jest większa od larwy, ale nadal znacznie mniejsza od dorosłego osobnika.
Dorosły kleszcz
Po kolejnym przeobrażeniu powstaje dorosły osobnik, który może przystąpić do rozmnażania.
Na jakich zwierzętach żeruje kleszcz pospolity?
Na różnych etapach rozwoju Ixodes ricinus może korzystać z wielu gatunków żywicieli. Larwy i nimfy mogą pojawiać się na niewielkich i średnich zwierzętach, natomiast dorosłe osobniki korzystają również z większych ssaków.
Wśród żywicieli mogą znajdować się między innymi drobne ssaki, jeże, psy, jelenie, sarny, bydło i konie. Szeroki zakres żywicieli jest jednym z powodów, dla których gatunek ten może funkcjonować w bardzo zróżnicowanych środowiskach.
Kleszcze twarde i miękkie – czym się różnią?
Kleszcze można podzielić między innymi na kleszcze twarde i miękkie. Grupy te różnią się przede wszystkim budową ciała.
Kleszcze twarde
Kleszcze z rodziny Ixodidae posiadają charakterystyczną tarczkę grzbietową. Do tej grupy należy między innymi Ixodes ricinus.
Kleszcze miękkie
Kleszcze miękkie należą do rodziny Argasidae. Nie mają typowej twardej tarczki grzbietowej charakterystycznej dla kleszczy z rodziny Ixodidae.
Czerwony kleszcz – najważniejsze informacje
Czerwono-brązowy kleszcz spotykany w Polsce to najczęściej samica kleszcza pospolitego, czyli Ixodes ricinus. Gatunek ten występuje szeroko w Europie i zasiedla przede wszystkim tereny z odpowiednią roślinnością oraz wilgotnością.
Wygląd osobnika zależy od płci i stadium rozwojowego. Larwy są najmniejsze i mają sześć odnóży, nimfy oraz osobniki dorosłe mają ich osiem, natomiast dorosłe samice wyróżniają się charakterystycznym czerwono-brązowym odwłokiem.
Chcesz dowiedzieć się więcej o badaniu kleszcza?
Na stronie badania znajdziesz informacje o dostępnych zakresach analiz oraz sposobie zabezpieczenia i przekazania próbki do Laboratorium Blumed.
Zobacz badanie kleszcza →- Czym są nimfy kleszcza? Jak wyglądają? - 4 lutego 2022
- JAK WYGLĄDA KLESZCZ? - 24 stycznia 2022
- Czerwony kleszcz – co to za gatunek? 5 rzeczy które warto o nich wiedzieć - 10 maja 2021






